Badanie wysiłkowe na sztucznej bieżni

Dlaczego wykonuje się badanie endoskopowe w ruchu u koni??

Od 1970 roku, kiedy to podjęto pierwsze próby badania górnych dróg oddechowych konia fiberoendoskopem nastąpiła rewolucja w diagnostyce zaburzeń górnych dróg oddechowych u koni.
Możliwe stało się dokładne zbadanie budowy odcinków, które były trudno dostępne w badaniu sztywnymi rinolaryngoskopami. Poszerzyło to listę chorób dotyczących gardła i krtani.
Okazało się jednak, że część koni zdradza objawy zaburzeń górnych dróg oddechowych w ruchu (szmer oddechowy, niewydolność wysiłkowa), chociaż w badaniu spoczynkowym nie wykazują żadnych nieprawidłowości. Jest to spowodowane faktem, że w większości przypadków zaburzenia górnych dróg oddechowych powodowane nie tylko zmianami morfologicznymi, lecz przede wszystkim są wynikiem nieprawidłowej funkcji mięśni gardła i krtani. Z tego właśnie powodu zaczęto przeprowadzać badanie endoskopowe w ruchu na sztucznej bieżni, daje to nam możliwość oceny gardła i krtani podczas ich pracy.trening na bieżni

Koń jest sportowcem, jego organizm jest wspaniale przystosowany do biegu. Podczas maksymalnego wysiłku wentylacja dróg oddechowych u konia zwiększa się pięćdziesiąt razy. Ciśnienie ujemne w drogach oddechowych, pozwalające efektywnie pobierać powietrze zmniejsza się drastycznie od – 1,9 do – 38 cm słupa wody, wentylacja płuc rośnie do 1400 – 1800 l/min .
Koń może oddychać tylko przez nozdrza, nie może „pomagać sobie” oddychaniem przez jamę ustną tak jak człowiek, jest to ważny mechanizm, dzięki któremu przełykany pokarm nie ma styczności zbadanie na bieżni drogami oddechowymi. Drogi oddechowe u tych zwierząt mają zdolność szybkiego przystosowywania się do zmiany warunków, od spoczynku po bardzo intensywny wysiłek. U koni istnieje, jedyny w swoim rodzaju mechanizm polegający na szybkim obkurczeniu naczyń krwionośnych i skurczu mięśni rozszerzających górne drogi oddechowe, aby maksymalnie zmniejszyć opór przepływu powietrza.
Aż 80 % oporu przepływu powietrza powstaje na terenie górnych dróg oddechowych. Podczas galopu u konia gardło i krtań muszą się zamienić w szeroko otwarty, tunel, przez który swobodnie będzie przepływać powietrze.
Wyobrażając sobie warunki w obciążonym układzie oddechowym konia rozumiemy, że najmniejsze zaburzenia w budowie, funkcji gardła i krtani, będą pociągać za sobą niewystarczające zaopatrzenie organizmu w tlen, i niewydolność wysiłkową!

Dzięki kontrolowanemu środowisku, jakim jest sztuczna bieżnia możemy dokładnie określić przyczynę niewydolności wysiłkowej. Posługując się opracowanymi standardami jesteśmy w stanie stosując jedynie pomiar częstości tętna ocenić stopień wytrenowania konia i moment największego wysiłku u badanego zwierzęcia. W tym samym czasie możemy obserwować endoskopem pracę gardła i krtani. Badając konia na bieżni diagnozujemy dokładnie rodzaj i czas wystąpienia nieprawidłowości pracy dróg oddechowych, pozwala to podjąć prawidłowe leczenie lub  zmienić sposób użytkowania konia.

Czytaj dalej Badanie wysiłkowe na sztucznej bieżni

Leczenie inhalacyjne koni

equinehaler

W przebiegu chorób płuc u ludzi przykłada się ogromne znaczenie do leczenia wziewnego. Ze względu na niezwykle częste choroby dolnych dróg oddechowych u koni stosowanie leczenia miejscowego stało się bardzo popularne. W Polsce metoda leczenia wziewnego u koni jest niestety metodą mało rozpowszechnioną.
Leczenie inhalacyjne jest przede wszystkim stosowane u koni ze stwierdzoną nawracającą chorobą obturacyjną (RAO) (dawniej nazywaną COPD), chorobą zapalną dróg oddechowych (IAD), powysiłkowymi krwawieniami z płuc (EIPH), ale znajduje również zastosowanie przy chorobach tła infekcyjnego dolnych dróg oddechowych.

Konie są idealnymi kandydatami do podawania leków w inhalacjach ze względu na wolny oddech, duży przepływ powietrza w drogach oddechowych i fakt że oddychają tylko przez nozdrza. Ponadto konie zapadają niezwykle często na choroby dolnych dróg oddechowych z uwagi na sposób ich utrzymywania i użytkowania. Szczególnie dotyczy to koni sportowych które spędzają większość czasu w stajni, często są transportowane wiele godzin, pracują w halach lub na placach których podłoże pozostawia wiele do życzenia. Na domiar złego to właśnie koniom sportowym stawiane są najwyższe wymagania czemu towarzyszy wysoki poziom stresu.

Leczenie inhalacyjne ma ogromną przewagę nad leczeniem ogólnym jeżeli chodzi o zużycie leku i znikome występowanie efektów ubocznych leczenia. Niestety większość obecnie dostępnych leków inhalacyjnych wymaga co najmniej dwukrotnego podania leku w ciągu doby, ponadto ceny leków inhalacyjnych dostępnych na receptę weterynaryjną stają się coraz bardziej wygórowane. Czytaj dalej Leczenie inhalacyjne koni

Nawracająca choroba obturacyjna koni (RAO) (dawniej COPD)

Choroby układu oddechowego koni stanowią ogromny problem. Po zaburzeniach ortopedycznych są drugą najważniejszą przyczyną niewydolności wysiłkowej u tego gatunku. U młodych zwierząt najczęstsze są choroby płuc i górnych dróg oddechowych powodowanych przez czynniki zakaźne, takie jak bakterie czy wirusy. U koni starszych powyżej 7 roku życia częstszą przyczyną są stany alergiczne. Organizm konia z wiekiem uczy się zwalczać drobnoustroje chorobotwórcze, jego układ odpornościowy staje się silny, wówczas największym zagrożeniem są stany kiedy układ odpornościowy zbyt silnie reaguje na mało istotne czynniki. Takim czynnikiem dla koni trzymanych w stajniach okazują się być pleśnie i kurz organiczny, znajdujący się w sianie, słomie, owsie, a więc i w całym środowisku stajennym. Chorobą płuc z którą najczęściej się spotykamy u koni zarówno rekreacyjnych jak i sportowych w średnim wieku jest RAO (czyli z ang.: Recurrent airways obstruciton) dotychczas nazywaną COPD. ( z ang.: Chronic obstructive pulmonary disease) jest to zaburzenie podobne do ludzkiej astmy. Badania przeprowadzone do tej pory wskazują iż RAO jest chorobą dziedziczną, oznacza to że chore konie nie powinny być używane w hodowli.

W przebiegu tej choroby koń męczy się szybko, kaszle, pojawia się u niego białawy wyciek z nozdrzy. Czasami dochodzi nawet do tego, że koń ma silną duszność, nawet, kiedy stoi spokojnie w boksie. Do charakterystycznych objawów należy także pojawienie się z czasem tzw. rynienki oddechowej, czyli wyraźnie odgraniczonej partii mięśni brzucha, które zaczynają intensywnie pracować kiedy koń ma duszność.

Objawy zaawansowanej choroby bywają dramatyczne, trudno wtedy ją przeoczyć. Często jednak początkowe stadium jest ignorowane przez właściciela, tłumaczymy sobie, że koń się przeziębił, ma katar, albo, że kaszel od czasu do czasu to nic groźnego…

Niestety koń rzadko kiedy zaziębia się tak jak człowiek, i nie cierpi tak jak ludzie na katar. Jakakolwiek wydzielina z nosa inna niż przezroczysty śluz powinna zwrócić naszą uwagę. Jeżeli, koń zaczyna kaszleć musi mieć już „poważne” powody, ponieważ jego drogi oddechowe w przeciwieństwie do ludzkich o wiele rzadziej reagują kaszlem na niewielkie zanieczyszczenia powietrza czy zalegającą w ich świetle wydzielinę. Zdarza się, że nawet ciężko chore konie wcale nie kaszlą.

RAO jest chorobą na tle alergicznym i dlatego jest podobna do ludzkiej astmy. W większości przypadków jest to uczulenie na zarodniki pleśni, w które niestety obfituje środowisko stajni długo składowane siano, słoma, owies. Tysiące drobinek kurzu, które widzimy w powietrzu stajennym zawierają ogromne ilości zarodników pleśni, i toksycznych produktów przemian bakteryjnych, które obciążają układ oddechowy koni i prowadzą do powstania alergii. Podczas ścielenia koń obecny w stajni wdycha za każdym oddechem 12 milionów szkodliwych cząsteczek kurzu. Już sama ilość wdychanych zanieczyszczeń powoduje, że układ oddechowy koni nie jest w stanie samoistnie się oczyszczać.

U niektórych koni dołącza się również reakcja alergiczna na pyłki roślin, co stwarza problem nawet, jeśli koń jest na świeżym powietrzu.

Nie mamy niestety możliwości dokładnego zróżnicowania alergenu, testy skórne i pomiary przeciwciał we krwi u koni dają słabe rezultaty. Nie wiemy dlaczego niektóre konie chorują a inne nie, ale istnieją dowody na to że jest to choroba po części dziedziczna i że ciężkie infekcje w młodym wieku predysponują konia do zachorowania na RAO w przyszłości.

U chorego konia po zetknięciu się z alergenem dochodzi do skurczu oskrzeli (stąd duszność i kaszel), zwiększonego wydzielania i zmiany lepkości śluzu w dolnych drogach oddechowych. To naturalny mechanizm, który ma spowodować częściowe zamknięcie światła dróg oddechowych aby szkodliwe cząsteczki nie dostawały się do pęcherzyków płucnych, niestety to również utrudnia oczyszczanie dróg oddechowych i wymianę gazową. Niektóre zmiany, jeśli koń ma ciągłą styczność z alergenami, stają się z czasem nieodwracalne. Z każdym atakiem duszności zmniejsza się powierzchnia oddechowa płuc, ściany oskrzeli ulegają pogrubieniu, a pękające pęcherzyki płucne tworzą ogniska rozedmy.

Jak sprawdzić czy mój koń jest chory na RAO??

Jeżeli obserwujesz u swojego konia takie objawy jak kaszel, wypływ z nosa, duszność, należy jak najszybciej wezwać lekarza weterynarii. Lekarz musi wykluczyć zapalenie płuc na tle bakteryjnym czy wirusowym. Trzeba jednak pamiętać, że RAO często bywa powikłane przez infekcję bakteryjną, ponieważ u cierpiących na tą chorobę koni odporność układu oddechowego jest obniżona a w stagnującej w drogach oddechowych wydzielinie namnażają się bakterie. Następnie powinno przeprowadzić się badanie endoskopowe dróg oddechowych i pobrać próby z tchawicy a jeśli duszność jest nieznaczna, z oskrzeli. Pobieranie prób z samych oskrzeli i pęcherzyków płucnych pozwala wykryć najmniejsze zmiany i wczesne stadium choroby. Oba rodzaje badań można przeprowadzić na miejscu w stajni. W pobranych próbach oznacza się ilość komórek świadczących o zapaleniu i wykrywa obecność bakterii. Na tej podstawie dobieramy schemat leczenia i możemy określić jak bardzo zaawansowana jest choroba.

Czasami pomocne jest także wykonanie zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej możemy wówczas określić jak duża powierzchnia płuc uległa zniszczeniu. Czytaj dalej Nawracająca choroba obturacyjna koni (RAO) (dawniej COPD)

Badanie endoskopowe układu oddechowego koni

Badanie endoskopowe układu oddechowego koni w spoczynku

Badanie górnych dróg oddechowych:

Wskazania:

  • Badanie kupno – sprzedaż
  • podejrzenie dychawicy świszczącej
  • szmer oddechowy (charczenie, świsty)
  • ropny wypływ z nozdrzy
  • krwisty wypływ z nozdrzy
  • obrzęki okolicy głowy
  • rzucanie głową
  • obniżenie wydolności wysiłkowej

Badanie jest wykonywane z powodzeniem w warunkach stajennych najczęściej nie wymaga podawania środków uspokajających. Jeśli badanie endoskopowe w spoczynku nie wykazuje zmian często powinno się wykonać badanie endoskopowe podczas badania wysiłkowego na sztucznej bieżni

cena badania wraz z dojazdem to ok. 200 zł

Badanie dolnych dróg oddechowych:

Wskazania:

  • kaszel
  • duszność
  • przyspieszony oddech po wysiłku
  • ropny wypływ z nozdrzy
  • krwisty wypływ z nozdrzy

Jeśli kaszel trwa dłużej niż 3 tygodnie wymaga dokładnej diagnostyki aby prawidłowo przeprowadzić leczenie. Przeciągające się stany zapalne dolnych dróg oddechowych bywają bardzo trudne do leczenia lub grożą rozwinięciem się nawracającej choroby obturacyjnej (RAO) dawnej nazywanej COPD. Badanie jest

wykonywane zwykle w stajni, dla badającego lekarza istotne jest poznanie również warunków w których jest trzymany koń.

Przygotowanie do badania:

Koń nie wymaga specjalnego przygotowania, ale jeśli otrzymywał antybiotyki powinno się odczekać około 2 tygodni z pobraniem próbek do badania.

Przebieg badania:

Na początku wykonuje się endoskopię górnych dróg oddechowych która z reguły nie wymaga sedacji, następnie koń otrzymuje środki uspakajające i wykonywana jest bronchoskopia. W trakcie badania są pobierane tzw. wypłuczyny z tchawicy a następnie z oskrzelików i pęcherzyków płucnych. Wnikliwa analiza pobranych materiałów (badanie cytologogiczne i bakteriologiczne) i obrazu endoskopowego pomaga postawić prawidłowe rozpoznanie.

cena badania wraz z dojazdem i testami laboratoryjnymi to ok 400 zł

Badanie elektrokardiograficzne u koni

Prawidłowe rozpoznanie arytmii powinno być postawione na podstawie nie tylko badania elektrokardiograficznego ale przede wszystkim oparte na solidnym badaniu klinicznym, wnikliwym wywiadzie i wreszcie jeśli jest to konieczne badaniu echokardiograficznym. Większość chorób serca u koni jest doskonale znoszona przez te zwierzęta o wiele częściej nasza diagnoza jest konieczna ze względu na bezpieczeństwo jeźdźca i prognozowanie co do przyszłości wyczynowej zwierzęcia.

Równoczesne rozprzestrzeniani

e się impulsu w dużej części mięśnia sercowego u koni, powoduje że wektory elektryczne impulsu wzajemnie się niwelują. Zjawisko to nie pozwala wnioskować o wielkości i kształcie mięśnia sercowego u tego gatunku, co jest możliwe u psów czy ludzi. Do tego celu u koni wykorzystuje się badanie echokardiograficzne (USG serca)

U koni badanie EKG powinno składać się z badania spoczynkowego jak i wysiłkowego gdyż ze względu na sposób użytkowania tych zwierząt arytmie wysiłkowe mają bardzo duże znaczenie. Badanie wysiłkowe można z powodzeniem przeprowadzać w warunkach terenowych. Koń wykonuje odpowiedni test wysiłkowy w zależności stopnia wytrenowania.

Przy interpretacji EKG należy pamiętać o występowaniu dużej ilości artefaktów szczególnie przy badaniu wysiłkowym. Przy silnej duszności lub po znacznym wysiłku zapis również będzie zaburzony. Czytaj dalej Badanie elektrokardiograficzne u koni

Badanie echokardiograficzne u koni

Badanie echokardiograficzne

Badanie echokardiograficzne jest podstawową metodą stosowaną w kardiologii człowieka, jak i kardiologii małych zwierząt. Niestety diagnostyka układu krążenia u koni w Polsce jest nadal bardzo słabo rozwiniętą dziedziną weterynarii.

Echokardiografia u koni jest jedynym badaniem nieinwazyjnym pozwalającym na ocenę morfologii i zaburzeń hemodynamicznych mięśnia sercowego. Stosowanym o wiele częściej badaniem elektrokardiograficznym nie jesteśmy w stanie określić kształtu i wydolności mięśnia sercowego, jest ono natomiast niezwykle pomocne w określaniu zaburzeń rytmu serca. Wykryte w ten sposób arytmie i tak wymagają dalszej diagnostyki za pomocą badania ultrasonograficznego.

Wskazaniami do badania echokardiograficznego u koni są szmery wewnątrzsercowe, arytmie, badanie przed kupnem, obniżenie wydolności wysiłkowej oraz w Polsce jeszcze mało popularne badanie przed ubezpieczeniem konia.

Dzięki echokardiografii jesteśmy w stanie określić dalsze możliwości treningowe konia oraz jego użyteczność do pracy pod siodłem, należy bowiem pamiętać o bardzo ważnej kwestii bezpieczeństwa jeźdźca. Jeśli koń pod jeźdźcem omdleje lub osłabnie na tyle, żeby upaść, skutki tego mogą być opłakane. Czytaj dalej Badanie echokardiograficzne u koni